Gdy trądzik nie ustępuje albo twarz często się czerwieni, pojawia się pytanie: czy jelita mogą wpływać na skórę? Badacze analizują, w jaki sposób bakterie jelitowe oraz wytwarzane przez nie substancje oddziałują z układem odpornościowym i procesami zapalnymi w skórze. Ten kierunek badań nazywa się gut–skin axis — osią „jelita — skóra”.

W przypadku trądziku badany jest skład bakterii jelitowych oraz probiotyki. W przypadku trądziku różowatego — związek z niektórymi chorobami układu pokarmowego i stanami takimi jak zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO). Przyjrzyjmy się, co dokładnie wykazały badania i jak można wykorzystać tę wiedzę w praktyce.

Jak jelita mogą być powiązane ze skórą

Bakterie jelitowe uczestniczą w przetwarzaniu pokarmu i wytwarzają różne substancje. Część z nich wpływa na działanie układu odpornościowego. Jego reakcje mogą przekładać się na stan zapalny w skórze oraz na barierę ochronną, która zatrzymuje wilgoć i pomaga chronić skórę przed czynnikami drażniącymi. Jednym z przykładów takich substancji są krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe. Powstają one wtedy, gdy bakterie jelitowe rozkładają błonnik. Właśnie ten mechanizm badacze sprawdzali w eksperymencie na zwierzętach.

Co wykazało badanie mechanizmu

W eksperymentalnym modelu alergicznego stanu zapalnego u myszy maślan — jeden z krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych — wpływał na pracę komórek skóry i pomagał utrzymywać jej barierę ochronną. Pokazuje to jedną z możliwych dróg interakcji mikrobiomu jelitowego ze skórą. Chociaż w tym badaniu nie analizowano trądziku ani trądziku różowatego, w modelu alergicznego zapalenia maślan wpływał na barierę skórną. Taki mechanizm może mieć znaczenie także w tych chorobach.

Jelita i skóra: co wiadomo o związku mikrobiomu z trądzikiem i trądzikiem różowatym

Jedna z możliwych dróg interakcji

schematyczne przedstawienie mikrobiomu jelitowego

Mikrobiom jelitowy

Społeczność bakterii i innych mikroorganizmów.

metabolity

Metabolity

Na przykład maślan — produkt fermentacji błonnika.

Sygnały odpornościowe

Sygnały odpornościowe

Metabolity mogą wpływać na reakcje układu odpornościowego.

reakcja skóry na sygnał mikrobiomu jelitowego

Reakcja skóry

Mogą zmieniać się stan zapalny i działanie bariery ochronnej.

Trądzik: czego szukają badacze

Trądzik rozwija się w mieszku włosowym, w którym znajduje się gruczoł łojowy. Na jego przebieg wpływają wytwarzanie sebum, zatykanie mieszka, miejscowe bakterie oraz stan zapalny. Badania mikrobiomu jelitowego pomagają ustalić, czy tym procesom towarzyszą zmiany w jelitach.

Gdy badacze wykazali różnice w składzie mikrobioty jelitowej u osób z trądzikiem i bez trądziku, pojawiło się kolejne pytanie: czy probiotyk może wpłynąć na przebieg trądziku? Sprawdza się to w badaniach klinicznych: uczestnicy przyjmują konkretną formułę probiotyczną, a badacze oceniają, jak zmienia się nasilenie zmian skórnych.

Co pokazują badania nad trądzikiem

W badaniu mikrobiomu jelitowego w trądziku porównano 43 osoby z trądzikiem i 43 uczestników grupy kontrolnej, wykazując różnice między grupami. W badaniu pilotażowym z 2026 roku porównywano próbki skóry i kału 17 pacjentów z umiarkowanym lub ciężkim trądzikiem oraz 14 uczestników bez trądziku; autorzy również opisali różnice w społecznościach mikroorganizmów.

Oddzielnie oceniano formułę probiotyczną z Lacticaseibacillus rhamnosus i Arthrospira platensis. W 12-tygodniowym randomizowanym badaniu poprawę o co najmniej jedną kategorię w skali nasilenia trądziku odnotowano u 20 z 40 uczestników przyjmujących formułę oraz u 10 z 34 uczestników grupy placebo.

Co wykazały metaanalizy probiotyków w trądziku

W metaanalizie z 2025 roku połączono wyniki trzech randomizowanych badań z udziałem 231 osób. Stosowanie probiotyków średnio wiązało się z umiarkowanym zmniejszeniem liczby zapalnych zmian trądzikowych w porównaniu z grupami kontrolnymi. Wyniki poszczególnych badań jednak wyraźnie się między sobą różniły.

Inna metaanaliza dziewięciu badań również wykazała poprawę wybranych wskaźników trądziku po 12 tygodniach stosowania probiotyków. Oznacza to, że pozytywny efekt obserwowano nie tylko w pojedynczych badaniach, ale wciąż brakuje wystarczających danych, by określić najskuteczniejsze szczepy i schematy przyjmowania. Więcej informacji znajduje się w metaanalizie randomizowanych badań z 2025 roku.

Poszczególne formuły probiotyczne mogą więc być pomocnym uzupełnieniem leczenia trądziku. Podstawą terapii pozostają jednak preparaty miejscowe i leki ogólnoustrojowe, które dermatolog dobiera w zależności od nasilenia choroby.

Trądzik różowaty: kiedy stan układu pokarmowego ma znaczenie

W badaniach nad trądzikiem różowatym temat jelit analizuje się nieco inaczej. Naukowcy sprawdzają, czy u osób z trądzikiem różowatym częściej występują określone choroby układu pokarmowego, a także czy leczenie konkretnego, potwierdzonego stanu jelitowego może wpływać na skórę.

Co wykazały badania nad trądzikiem różowatym i SIBO

W duńskiej kohorcie zestawiono dane 49 475 osób z trądzikiem różowatym oraz ponad 4,3 miliona uczestników grupy kontrolnej. U osób z trądzikiem różowatym częściej rozpoznawano celiakię, chorobę Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego i zespół jelita drażliwego. Po korekcie statystycznej w tej kohorcie nie wykazano związku z SIBO ani Helicobacter pylori. A zatem duńskie badanie populacyjne trądziku różowatego i chorób układu pokarmowego wykazało współwystępowanie tych rozpoznań, ale samo w sobie nie dowiodło, że jedna choroba powoduje drugą. 

Jednocześnie brak statystycznie istotnego związku na poziomie dużej populacji nie wyklucza, że leczenie potwierdzonego SIBO może pomagać niektórym pacjentom.

W innym badaniu klinicznym pacjentów najpierw badano w kierunku SIBO. Wśród osób, u których potwierdzono SIBO, po leczeniu rifaksyminą zmiany skórne ustąpiły u 20 z 28 osób, a u kolejnych sześciu znacznie się zmniejszyły. W grupie placebo stan najczęściej się nie zmieniał albo się pogarszał. Wyniki te opisano w badaniu klinicznym leczenia potwierdzonego SIBO.

Probiotyki w trądziku różowatym również są badane jako uzupełnienie leczenia. W jednym badaniu uczestnicy najpierw otrzymywali doksycyklinę, a następnie — mieszankę probiotyczną, placebo albo nie otrzymywali dodatkowej interwencji.

Co sprawdzano w badaniu probiotyków

W badaniu wzięło udział 60 osób z trądzikiem różowatym. Po dwutygodniowym kursie doksycykliny uczestnicy przez trzy miesiące przyjmowali konkretną mieszankę pięciu szczepów, placebo albo nie otrzymywali dodatkowego leczenia. W grupie probiotyku poprawiły się niektóre parametry, w tym ocena nasilenia trądziku różowatego i nawilżenie skóry. Szczegóły przedstawiono w badaniu probiotyku w połączeniu z doksycykliną.

Co robić w praktyce

Jeśli wzdęcia, ból brzucha, nadmierna produkcja gazów, biegunka albo zaparcia powtarzają się, skonsultuj się z lekarzem rodzinnym lub gastroenterologiem. Przed wizytą zapisuj, kiedy pojawiają się objawy, co było jedzone i czy zauważasz zmiany na skórze.

Jeśli masz trądzik różowaty i jednocześnie regularne objawy ze strony układu pokarmowego, powiedz lekarzowi o obu problemach. W razie potrzeby zleci on diagnostykę w kierunku SIBO — wykorzystuje się do tego testy oddechowe.

Jedz różnorodnie: włączaj do diety warzywa, owoce, rośliny strączkowe, orzechy i pełnoziarniste produkty zbożowe. Jeśli zauważasz związek między określonym jedzeniem a zaostrzeniem zmian skórnych, zapisuj, kiedy to się dzieje. Konkretnej diety w leczeniu trądziku wytyczne na razie nie zalecają.

Jeśli rozważasz probiotyk przy trądziku, zwracaj uwagę na konkretne szczepy i formułę: wyników badań jednego preparatu nie można przenosić na wszystkie probiotyki.

Co warto zapamiętać

Badania potwierdzają, że mikrobiom jelitowy może być powiązany ze stanem skóry, jednak jego rola w trądziku i trądziku różowatym wciąż jest doprecyzowywana. Poszczególne formuły probiotyczne wykazały pozytywne wyniki w badaniach klinicznych, a leczenie potwierdzonego SIBO u części pacjentów z trądzikiem różowatym wiązało się z poprawą stanu skóry. Te podejścia na razie nie zastępują jednak standardowego leczenia dermatologicznego.

Jelita to tylko jeden z czynników, które mogą być związane ze stanem skóry. Słońce, zanieczyszczenia, dieta, sen i stres również działają we wzajemnym powiązaniu. Szerzej opisuje to materiał o ekspozomie skóry oraz wpływie środowiska i stylu życia. A o tym, jak sygnały stresowe mogą odzwierciedlać się na skórze, opowiada artykuł o osi „skóra — mózg”.

Źródła

  1. Trompette A, Pernot J, Perdijk O, et al. Gut-derived short-chain fatty acids modulate skin barrier integrity by promoting keratinocyte metabolism and differentiation. Mucosal Immunology. 2022;15(5):908–926.
  2. Deng Y, Wang H, Zhou J, et al. Patients with Acne Vulgaris Have a Distinct Gut Microbiota in Comparison with Healthy Controls. Acta Dermato-Venereologica. 2018;98(8):783–790.
  3. Lesiak A, Krawczyk A, Piasta J, et al. Gut and skin dysbiosis in acne vulgaris: a comparative microbiome analysis. Frontiers in Cellular and Infection Microbiology. 2026;16:1904271.
  4. Eguren C, Navarro-Blasco A, Corral-Forteza M, et al. A Randomized Clinical Trial to Evaluate the Efficacy of an Oral Probiotic in Acne Vulgaris. Acta Dermato-Venereologica. 2024;104:adv33206.
  5. Egeberg A, Weinstock LB, Thyssen EP, et al. Rosacea and gastrointestinal disorders: a population-based cohort study. British Journal of Dermatology. 2017;176(1):100–106.
  6. Parodi A, Paolino S, Greco A, et al. Small intestinal bacterial overgrowth in rosacea: clinical effectiveness of its eradication. Clinical Gastroenterology and Hepatology. 2008;6(7):759–764.
  7. Yu J, Duan Y, Zhang M, et al. Effect of combined probiotics and doxycycline therapy on the gut–skin axis in rosacea. mSystems. 2024;9(11):e01201-24.
  8. Reynolds RV, Yeung H, Cheng CE, et al. Guidelines of care for the management of acne vulgaris. Journal of the American Academy of Dermatology. 2024;90(5):1006.e1–1006.e30.
  9. Tjiu JW, Lu CF. Oral Probiotics in Acne vulgaris: A Systematic Review and Meta-Analysis of Double-Blind Randomized Clinical Trials. Medicina. 2025;61(12):2152.
  10. Lin HW, Tam KW, Huang YC. Efficacy of oral probiotics in patients with acne: a systematic review and meta-analysis of randomized trials. Clinical and Experimental Dermatology. 2026;51(1):68–77.