Po trądziku mogą pozostać plamy, zagłębienia lub wyniosłe zmiany. W tym artykule mowa głównie o bliznach atroficznych i metodach ich korekcji: laserze, mikronakłuwaniu, subcyzji i TCA CROSS. Wybór zależy od kształtu blizny, jej głębokości oraz przytwierdzenia do głębszych tkanek.

Przed wyborem zabiegu ważne jest odróżnienie zmiany koloru od zmiany ukształtowania skóry. Płaskie czerwone lub brązowe ślady to rumień pozapalny albo hiperpigmentacja, a nie zagłębienia. Wyniosłe blizny hipertroficzne i keloidy mają również inną budowę i wymagają innego podejścia.

Czym jest blizna atroficzna

W trakcie trądziku zapalnego może dojść do uszkodzenia skóry właściwej. Jeśli w procesie gojenia jej macierz podporowa — w szczególności włókna kolagenowe — nie odbuduje się w pełni, w tej okolicy jest mniej tkanki i na powierzchni skóry pozostaje zagłębienie. Taki defekt nazywa się blizną atroficzną.

Część blizn ma dodatkową cechę: włókniste pasma łączą dno zagłębienia z tkanką podskórną i utrzymują je niżej. Często dotyczy to blizn typu rolling. Dlatego do korekcji czasem trzeba nie tylko stymulować przebudowę skóry właściwej, ale też uwolnić tkankę pociąganą przez pasma.

Jakie są rodzaje blizn atroficznych

  • Rolling, czyli faliste: szerokie zagłębienia o łagodnych brzegach. Włókniste pasma mogą przytwierdzać ich dno do głębszych tkanek.
  • Boxcar, czyli prostokątne: okrągłe lub owalne zagłębienia z wyraźnymi, niemal pionowymi brzegami. Mogą być powierzchowne lub głębokie.
  • Ice pick, czyli wąskie głębokie: niewielkie otwory, które zwężają się w głąb skóry.

Na jednej twarzy może współwystępować kilka typów blizn. Podczas badania lekarz ocenia ich kształt, głębokość, liczbę, przytwierdzenie do głębszych tkanek oraz ryzyko przebarwień.

Jak powiązać typ blizny z metodą

Typ defektu Rozważane metody Seria zabiegów i rekonwalescencja
Wciągnięte obszary utrzymywane przez włókniste pasma Subcyzja Może wystarczyć jeden zabieg lub potrzebne będzie jego powtórzenie — w zależności od stopnia utrzymującego się wciągnięcia. Obrzęk i siniaki zwykle ustępują w ciągu kilku dni. W badaniu protokołu łączonego z laserem CO₂ siniaki utrzymywały się 1–2 tygodnie.
Pojedyncze wąskie głębokie blizny TCA CROSS W badaniach często stosowano 3–4 zabiegi. Strupki zwykle odpadają w ciągu kilku dni, czasem — w ciągu 5–10 dni.
Powierzchowne blizny atroficzne i ogólna nierówność tekstury Klasyczne mikronakłuwanie Zwykle planuje się 3–4 zabiegi w odstępach około miesiąca. Zaczerwienienie i nadwrażliwość najczęściej utrzymują się kilka dni.
Nierówność powierzchni przy bliznach atroficznych Nieablacyjny laser frakcyjny Potrzebnych jest kilka zabiegów; w badaniu randomizowanym przeprowadzono trzy comiesięczne sesje. Zaczerwienienie utrzymuje się od kilku dni, w zależności od urządzenia i protokołu.
Bardziej wyraźne nierówności powierzchni Ablacyjny laser frakcyjny Liczba zabiegów zależy od lasera i planu leczenia. W badaniu z użyciem lasera CO₂ zaczerwienienie trwało średnio 11,5 dnia, a strupki i łuszczenie — 7,4 dnia.
Pojedyncze głębokie defekty typu boxcar lub ice pick Wycięcie punch albo podniesienie punch Metodę stosuje się do pojedynczych blizn; ranę zamyka się szwem albo paskami zamykającymi. Okres gojenia zależy od wielkości i lokalizacji defektu.

To wskazówki orientacyjne, a nie gotowy plan leczenia dla każdego pacjenta. Czas rekonwalescencji zależy od głębokości i intensywności działania, konkretnego urządzenia oraz reakcji skóry. Na przykład podane terminy po subcyzji dotyczą badania, w którym łączono ją z laserem CO₂, a terminy po laserze ablacyjnym — konkretnego protokołu klinicznego.

RF-mikronakłuwanie również stosuje się w przypadku blizn atroficznych, ale łączy ono nakłuwanie z podgrzewaniem tkanek. To odrębna technologia z własnymi parametrami i profilem ryzyka. Więcej — w materiale o wskazaniach i doborze pacjentów do RF-mikronakłuwania.

Jak działają podstawowe metody

Subcyzja

W trakcie gojenia trądziku pod skórą mogą powstać gęste włókniste pasma tkanki łącznej. Przytwierdzają one dno blizny do głębszych tkanek. Podczas subcyzji lekarz mechanicznie przecina te pasma igłą lub kaniulą, uwalniając wciągnięty obszar.

Subcyzja zmienia położenie tkanki pociąganej przez pasma. Sama w sobie nie wyrównuje całej powierzchni skóry; po wygojeniu lekarz ocenia, czy potrzebne jest dodatkowe działanie na utrzymującą się nierówność.

TCA CROSS

Podczas TCA CROSS kwas trichlorooctowy o wysokim stężeniu nakłada się bezpośrednio do wnętrza pojedynczej blizny. Miejscowe uszkodzenie uruchamia gojenie i przebudowę tkanki. Precyzja aplikacji ma znaczenie: kwas powinien pozostać w granicach defektu, nie uszkadzając otaczającej skóry.

W badaniu z udziałem 31 osób porównano TCA CROSS o stężeniu 50% i 80%. Blizny poprawiły się po obu wariantach; różnica w stopniu poprawy między stronami twarzy nie była istotna statystycznie, jednak działania niepożądane przy 80% były poważniejsze. 

Mikronakłuwanie

Sterylne igły tworzą w skórze kontrolowane mikronakłucia. W odpowiedzi uruchamia się gojenie i stopniowa przebudowa macierzy skóry właściwej. Efekt rozwija się stopniowo.

Klasyczne mikronakłuwanie nie przecina włóknistych pasm i nie działa punktowo wewnątrz wąskiego głębokiego defektu. Jego zadaniem jest stymulowanie remodelingu w opracowanym obszarze. Więcej o mechanizmie klasycznego mikronakłuwania i jego różnicach względem RF przeczytasz w naszym materiale o mikronakłuwaniu twarzy.

Laser frakcyjny

Laser frakcyjny tworzy w tkance mikrostrefy kontrolowanego działania, pomiędzy którymi pozostaje nieuszkodzona skóra. Lasery ablacyjne usuwają część tkanki w tych strefach, a nieablacyjne głównie ją podgrzewają. Od tego zależą głębokość działania, rekonwalescencja i ryzyko zmian barwnikowych.

W bezpośrednim badaniu nieablacyjnego lasera frakcyjnego 1340 nm i klasycznego mikronakłuwania obie metody poprawiły wygląd blizn atroficznych; nie stwierdzono statystycznie istotnej różnicy między wynikami. Po zabiegu laserowym rumień utrzymywał się dłużej, a hiperpigmentację pozapalną odnotowano u 13,6% uczestników grupy laserowej; w grupie mikronakłuwania takich przypadków nie było.

Więcej o skuteczności i ryzykach frakcyjnego resurfacingu laserowego oraz rekonwalescencji po zabiegu przeczytasz w osobnych materiałach.

Co ustalili badacze

W sieciowej metaanalizie z 2025 roku połączono 68 badań randomizowanych z udziałem 4480 pacjentów. Autorzy oceniali nasilenie blizn według skali ECCA i Goodman–Baron, ból, zadowolenie pacjentów oraz działania niepożądane. Opublikowana metaanaliza wykazała:

  • W skali ECCA najwyżej sklasyfikowano połączenie lasera z PRP — osoczem bogatopłytkowym (SUCRA 98,4%).
  • W skali Goodman–Baron — połączenie lasera z wypełniaczem (SUCRA 72,1%).
  • Pod względem zadowolenia pacjentów — połączenie lasera z peelingiem chemicznym (SUCRA 89,6%).
  • Pod względem tolerancji bólu najwyżej sklasyfikowano mikronakłuwanie (SUCRA 72,6%).

W odniesieniu do rumienia i hiperpigmentacji pozapalnej metaanaliza nie wykazała przekonującej przewagi żadnej jednej metody.

SUCRA — wskaźnik rankingu metody w sieciowej metaanalizie; nie jest to procent poprawy blizn.

Jak układa się plan korekcji

Najpierw lekarz określa, czy występuje aktywny trądzik, płaskie plamy, zagłębienia atroficzne czy wyniosłe blizny. Aktywne zmiany zapalne zwykle leczy się przed korekcją blizn: nowe wykwity mogą pozostawiać nowe defekty.

Następnie ocenia się każdy obszar: kształt blizny, głębokość, wyrazistość brzegów i obecność włóknistych pasm. Jeśli typów jest kilka, zabiegi mogą wchodzić w skład jednego planu, ale być wykonywane etapami. Kolejność ustala się na podstawie tego, którą strukturę trzeba zmienić, oraz tego, jak skóra zregenerowała się po poprzednim działaniu.

Podczas konsultacji warto doprecyzować, jaki typ blizny lekarz planuje korygować, dlaczego wybrana metoda jest odpowiednia właśnie dla niej, ile zabiegów obejmuje plan i jak długo potrwa rekonwalescencja. Realistycznym celem leczenia jest zmniejszenie widoczności blizn i poprawa powierzchni skóry; stopień zmian zależy od ich głębokości i budowy.

Źródła

  1. Tahiliani S, Mysore V, Ganjoo A, et al. Practical Aspects of Acne Scar Management: ASAP 2024. Cureus. 2024;16(3):e55897. doi:10.7759/cureus.55897.
  2. Wu B, Gao M, Zhang Y, Bai X. Optimal treatment options for acne scars in patients with historic acne: a systematic review and network meta-analysis. PeerJ. 2025;13:e19938. doi:10.7717/peerj.19938.
  3. Thuy LND, Trang VTT, Tran NN, Thao DTP. Comparing the Use of 80% Trichloroacetic Acid and 50% Trichloroacetic Acid for the Treatment of Ice Pick Acne Scars. Dermatol Surg. 2024;50(9):847–850. doi:10.1097/DSS.0000000000004228.
  4. Cachafeiro T, Escobar G, Maldonado G, Cestari T, Corleta O. Comparison of Nonablative Fractional Erbium Laser 1,340 nm and Microneedling for the Treatment of Atrophic Acne Scars: A Randomized Clinical Trial. Dermatol Surg. 2016;42(2):232–241. doi:10.1097/DSS.0000000000000597.
  5. Nilforoushzadeh MA, Faghihi G, Jaffary F, Haftbaradaran E, Hoseini SM, Mazaheri N. Fractional Carbon Dioxide Laser and its Combination with Subcision in Improving Atrophic Acne Scars. Adv Biomed Res. 2017;6:20. doi:10.4103/2277-9175.201332.
  6. Cho SB, Lee SJ, Cho S, Oh SH, Chung WS, Kang JM, Kim YK, Kim DH. Non-ablative 1550-nm erbium-glass and ablative 10 600-nm carbon dioxide fractional lasers for acne scars: a randomized split-face study with blinded response evaluation. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2010;24(8):921–925. doi:10.1111/j.1468-3083.2009.03551.x.
  7. Melo MGDP, de Barros JM, Lima RA. Use of Trichloroacetic Acid in Treatment of Atrophic Acne Scars: A Scoping Review. J Cosmet Dermatol. 2026;25(8):e71110. doi:10.1111/jocd.71110.